Vinhomes và "sòng bạc" lớn nhất Việt Nam Vn-Share Market

10 năm sau, thị trường quay lại với mức điểm của thời đỉnh cao, lần ngày người chơi đã có kiến thức hơn, cũng thận trọng hơn, nhưng sự tham lam và tâm lý đám đông không có nhiều thay đổi

Lâu rồi không viết gì, mấy hôm nay đọc được bài báo về công ty bất động sản lớn nhất VN mới lên sàn nên cũng mò vô coi. Xem qua chút thông tin và tự lẩm bẩm trong đầu, mình đang ở năm 2007 hay sao?

Nhớ lại năm 2007, lúc đó đang chen chúc trên chiếc bus 03 từ Bách Khoa sang bến xe Gia Lâm để về quê, trong đầu nghĩ nên nói dối sao nếu u tôi hỏi sao mày lại về giữa tuần thì chợt chú ý đến đám đông đang bu quanh cái nhà 2 tầng nhìn cũ cũ bẩn bẩn đối diện Nhà hát lớn Hà Nội. Nhiều năm sau này mới biết đó là “tụ nước” của Sở giao dịch trứng khoáng HN. Ngày đó xem ti vi còn nghe đến một nghề đó là cò chứng khoán. Những con cò sẽ giữ chỗ hay lấy số gì đó để có quyền mua cổ phiếu của một công ty mới lên sàn, sau đó mang quyền ấy bán lại cho người muốn mua để lấy tiền. Đại loại là vậy, thấy ti vi nói sao tin thế thôi chứ biết gì đâu. Cái thời mà người ta chỉ cần mua là thắng, chẳng cần quan tâm đến giá cả nên nó vậy. Thú thực tôi cũng không hình dung ra được ngày đó họ giao dịch kiểu gì, chỉ nhìn trên ti vi hay báo mạng thì thấy mấy cái màn hình điện tử số xanh số đỏ chóng cả mẹt và hàng trăm người ngó vô, người cắn móng tay, người coi báo cập nhật tình hình, những khuôn mặt hồi hộp, cứ như U23 Việt Nam đang chuẩn bị sút quả phạt 11m cuối cùng để lấy chiếc cúp vô địch trong tưởng tượng. Rồi cơn sốt của sự ngu muội cũng qua đi bằng sự sụp đổ của thị trường trong năm liền sau đó. Những người thiệt hại nhiều nhất lại chính là những người thành công nhất trước khi thị trường sụp đổ. Phần nhiều trong số họ khi kiếm được một số tiền lớn trong một thời gian ngắn đều tự ảo tưởng rằng đó là nhờ tài năng, chẳng phải ăn may. Và cũng chính họ bị thị trường lột sạch, rơi vào cảnh nợ chồng chất khi cơn sốt qua đi.

10 năm sau, thị trường quay lại với mức điểm của thời đỉnh cao, lần ngày người chơi đã có kiến thức hơn, cũng thận trọng hơn, nhưng sự tham lam và tâm lý đám đông không có gì thay đổi. Ví như bài báo tui vừa đọc xong tiêu đề “Cổ đông Vietjet nhận hơn 451 tỷ đồng cổ tức”, chẳng biết vô tình hay không mà lều báo quên 3 chữ “bằng cổ phiếu” vào phía sau. Gần đây thấy có một số người bạn hỏi về cách chơi chứng khoán. Có lẽ họ thấy tui hay viết linh tinh trên fb nên nghĩ rằng tui biết gì đó về món này. Thành thực tôi cũng không biết gì hơn các vị. Nhưng tôi học lỏm được cách dự báo quy luật thị trường vui vui mà lại đúng như sau: khi những người cả đời chẳng bao giờ quan tâm đến chứng khoán tự nhiên đi hỏi về cách chơi dư nào, thì đó là lúc nên thoát khỏi thị trường. Sau năm 2017 rực rỡ, anh bạn của tôi còn quyết định huy động thêm từ người thân để tham gia thị trường. Ấy vậy vẫn chưa đủ, anh còn tham gia cả margin trading (mượn thêm tiền của công ty chứng khoán để đầu tư). Điều này làm tôi nhớ đến câu nói của Charlie Munger rằng “sit on your ass” ý nói hãy nắm giữ lâu dài những công ty chất lượng thay vì mua đi bán lại trong ngắn hạn. Để cho bạn thấy hậu quả của việc đánh cược và ngắn hạn đó như nào thì nên tìm đọc bài báo trên Cafef có tiêu đề “Tuyên bố đầu tư như Warren Buffet, công ty Hestia đang lỗ vài chục tỷ khi “tất tay” mua VPB với giá 5x “

Lan man đến tận đây chắc bạn sẽ thắc mắc WTF is Vinhomes? sao vẫn chưa thấy chữ nào về nó.

Xưa giờ luôn có một sự tương quan khá mạnh giữa thị trường chứng khoán và bất động sản. Tôi nói khơi khơi vậy thôi, đừng bắt phải thống kê correlation ra để chứng minh vì tui hổng cóa. Nhưng nói cũng phải có căn cứ. Thị trường chứng khoán thường sôi động trong những giai đoạn lãi suất thấp vì dòng tiền dồi dào cho việc đầu tư. Vì quá nhiều tiền trên thị trường, trong khi tốc độ mở rộng của diện tích bất động sản không theo kịp nên theo quy luật thông thường thôi, cái gì nhiều thì giá trị của nó giảm đi, tiền nhiều đất ít, vậy nên bất động sản sốt song hành cùng cơn sốt của thị trường chứng khoán. Điều đặc biệt hơn ở thị trường việt nam là mức độ vốn hóa của các công ty bất động sản, xây dựng và ngân hàng chiếm một tỷ lệ quá lớn, nên có thể nói xu hướng của chứng khoán và bất động sản là như nhau, lên cùng lên, nổ cùng nổ.

Tôi xin lấy Vinhomes (VHM) làm ví dụ cho hình ảnh quả bóng chứng khoán và bất động sản VN đang phình to, hãy cẩn thận.

Vinhomes lên sàn cách đây đôi 3 tuần gì đó, vẫn còn nóng hổi, một trong những công ty có mức vốn hóa thị trường lớn nhất Việt Nam (mức vốn hóa bằng giá mỗi cổ phiếu * số cổ phiếu đang lưu hành, hiểu đơn giản nó tương tự như chiếc xe bạn đang đi được bán với giá xxx trên thị trường). 
Thị trường đang trả cho VHM một mức giá 314 nghìn tỷ, trong khi doanh thu năm gần nhất của VHM là 15 nghìn tỷ. Tính ra thị trường đang bỏ ra 20 đồng để đổi lấy một đồng doanh thu từ VHM. Cái này gọi là P/S = 20.

Tại sao tôi dùng P/S mà không dùng P/E. ?
Nói qua về P/E. Đây là chỉ số thể hiện mức giá bạn trả để có được một đồng lợi nhuận từ công ty. Ví dụ P/E = 10, tức là bạn bỏ ra 10 đồng mua một cổ phiếu để hàng năm nhận lại 1 đồng lợi nhuận. Nghe có vẻ kinh dị phải không? Sao người ta lại dại thế, bỏ 10 đồng ra và nếu giả sử không có gì thay đổi thì 10 năm sau mới thu lại được chỉ bằng đúng phần tiền mình đầu tư ở thời điểm hiện tại? P/E là chỉ số dường như phổ biến nhất dùng để so sánh mức độ đắt rẻ của cổ phiểu. Trong trường hợp này, P/S diễn tả mức độ điên cuồng của thị trường tốt hơn P/E.  Đi sâu chút thì rắc rối hơn, nhưng bài viết vui nên chỉ dừng mức này.

Quay lại với P/S.

Trong báo cáo thu nhập của mỗi công ty có dòng trên cùng là doanh thu (S) , tiếp theo trừ đi tất cả các khoản chi phí thì dòng cuối cùng là lợi nhuận (E). 
Khi một công ty mới lên sàn, tức là chào bán cổ phiếu ra công chúng, mục tiêu là bán cổ phiếu lấy tiền, món hàng nhìn càng hấp dẫn thì bán càng được giá. Do vậy cả doanh thu S và lợi nhuận E đều có thể bị làm giả cho đẹp mắt. Nhưng vì doanh thu S giống như nguyên liệu thô trước khi bạn chế biến món ăn, nó có thể kém chất lượng, nhưng nó chưa qua nhiều công đoạn chế biến và tẩm ướp như phần lợi nhuận E, nên tôi có thể giả định tính sai lệch của S ít hơn (cái này không phải lúc nào cũng đúng nhé, vì doanh thu cũng rất dễ bị thổi phồng, sẽ viết về doanh thu sau). Và quan trọng hơn là kể cả doanh thu bị thổi lên thật cao thì càng tốt trong trường hợp này, vì nó thể hiện mức độ điên cuồng của thị trường bất chấp doanh thu có thật hay không.

Như đã tính ở trên, P/S của VHM là 20. Bạn hãy tưởng tượng ngày hôm nay mua cổ phiếu của VHM, sau 20 năm bạn sẽ nhận là đúng số tiền bỏ ra hôm nay với điều kiện VHM làm ra đồng nào đưa hết cho bạn đồng đó, VHM không mất bất kỳ một khoản chi phí nào để duy trì hoạt động, không thuế, không lãi vay, không lương, không chi phí quản lý, không tái đầu tư…tóm lại nhịn ăn mà vẫn làm ra tiền để đưa cho bạn. 
Giả sử sau 20 năm, bạn nhận đủ số tiền đã đầu tư và bán lại VHM với giá gấp 10 lần hiện tại, tôi tính ra mức sinh lời bình quân hàng năm của bạn là 14%/năm. Mức lợi nhuận tối thiểu để một nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường VN là khoảng trên 15% ở thời điểm hiện tại (Số liệu Equity Risk Premium của Damodaran + ADB Risk free rate 10 Year Vietnam Government Bond).

Với tất cả những giả định không tưởng rằng VHM nhịn ăn nhịn mặc và bạn bán lại với mức giá gấp 10 thì mức lợi nhuận mang lại vẫn chưa đủ để có thể đầu tư vào cổ phiếu này. 
Đến đây tôi lại nhớ một câu của Peter Lynch rằng “hãy tránh xa những cổ phiếu hot trong những ngành hot”. Hy vọng câu này cũng có ích cho bạn, và tôi tin nó hợp với VHM.

Trong một thị trường overpriced như vậy thì cần phải làm gì? Câu trả lời dễ ẹc, không mua thế là xong, cash is king. Không mua không có nghĩa là bạn không thèm quan tâm đến thị trường. Thị trường chứng khoán vẫn là một kênh đầu tư tuyệt vời. Hãy tiếp tục tìm hiểu và cho vào danh sách theo dõi những công ty tốt và chờ cơ hội. Xin trích ra một câu Charlie Munger từng nói cách tốt nhất để bắt cá trong ao là chờ ao cạn nước.

Nhưng nếu bạn vẫn có máu muốn đầu tư và tin rằng thị trường ở thời điểm hiện tại còn nhiều cơ hội thì phải làm thế nào?

Hihi đây chính là điểm mà tôi cũng thấy hứng thú. Tôi từng đọc một cuốn sách tựa đề “The Big Book of Australia History” và lượm nhặt được câu chuyện khá thú vị như sau. Phía tây tiểu bang Victoria và thành phố Melbourne được xây dựng đi kèm theo cơn sốt đào vàng. Những người tìm vàng thất bại tại California Mĩ đổ dồn về đây với hy vọng sẽ đổi đời. Tiếc rằng hầu hết trong số họ là thua lỗ, thậm chí mất mạng theo cơn sốt đào vàng. Nhưng những người nhanh tay buôn bán công cụ, dụng cụ, cung cấp nhu yếu phẩm cho những người đào vàng thì làm ăn khấm khá và trở lên giàu có.
Đem câu chuyện trên áp dụng vào thị trường chứng khoán bạn sẽ nhìn thấy những cơ hội luôn tồn tại và chờ được khai phá. Tôi lấy ví dụ, ví dụ thôi nghen, đừng có nghe theo rồi thua lỗ quay lại chửi tui là không có được đâu.
Thị trường bán lẻ trực tuyến của VN đang phát triển cực nhanh với đầy những tên tuổi lớn như Lazada, Tiki, Adayroi, Shoppee…. Đặc điểm chung của những tay chơi này là đang thua lỗ. Họ đều tin rằng cứ đốt tiền đi, chiếm lĩnh được thị trường thì sẽ gặt hái quả ngọt. Nó cũng tương tự những thợ đào vàng hàng trăm năm trước vùng nam Úc. Vậy đâu là cơ hội? Thương mại điện tử càng phát triển thì ngành logistics càng ăn nên làm ra. Tôi kê ra đây một cái tên STG, chỉ là gợi ý, chưa hề bắt tay vào phân tích chi tiết, hãy tìm hiểu kỹ hơn để có quyết định đầu tư đúng đắn.

John Cao

Nguồn
Facebook của John Cao

Bài đăng 05/2018

The Value Hunter


Tham gia bình luận bằng tài khoản facebook